Voorwoord
De Rivierenbuurt is grotendeels in de jaren twintig en dertig van deze eeuw gebouwd als onderdeel van het plan Zuid van Berlage. Sindsdien heeft het stadsdeel zich ontwikkeld tot een buurt met een geheel eigen dynamiek.
Ouderen belichamen het verleden van de buurt. Velen van hen zijn bewoners van het eerste uur. Zij hebben de stromen en voortgang in de tijd mede vormgegeven.
In dit boekje vertellen zij aan kinderen van de Dongeschool de 'beleefde' geschiedenis, die, meer dan een opsomming van feiten, het verhaal van het dagelijks leven is.
De kinderen schreven, vanuit hun beleving, een verslag.
Om zo een verbinding te leggen tussen jong en oud, heden en verleden, de voortgang in een wijk voor één moment vast te leggen.
Noot:
Door de redactie is er voor gekozen de verhalen van de kinderen zo authentiek mogelijk te houden. De teksten zijn op spellingsfouten gecorrigeerd, niet op constructiefouten of feitelijke onjuistheden.
Naar boven |
Introductietekst:
Zo oud als de Rivierenbuurt….
door MONIQUE KOUDIJS
Amsterdam, 4 april 1997
Plaats: Dongeschool, Dintelstraat 5
Tijd: 13.00 uur
Een vriendelijk grijs echtpaar, beiden 84 jaar, wandelt de Dongeschool binnen. Ze kijken wat zoekend rond in de lange gang. Het is vrijdagmiddag 13.00 uur. De middagpauze is net voorbij en het personeel verlaat langzaamaan de docentenkamer. Op de eerste verdieping leggen de kinderen van groep 8 de laatste hand aan de voorbereidingen van hun interview. Ze hebben zich voorbereid op een vraaggesprek met één van de ouderen, waarvan de meesten met de buurt vergroeid zijn, de oorlog hebben meegemaakt, de welvaart hebben zien toenemen, kunnen vertellen over de opwinding van de eerste autorit en de opkomst van tv.
Herinneringen die voor kinderen uit een prehistorisch tijdperk lijken te stammen. Opgegroeid in het computertijdperk, de afwasmachine en de magnetron en ieder jaar op vakantie naar het buitenland, ontbreekt bij hen veelal het besef dat de buurt waarin je opgroeit al een geschiedenis achter zich heeft. Dat er vanuit De Pijp ooit pontjes naar de overkant van de Amstel voeren, de Utrechtse Brug niet bestond, de schillenboer met paard en wagen zijn ronde maakte en de kinderen speelden met een hoepel en een tol. Dat over de Berlagebrug ooit Duitsers marcheerden, een radio verboden was en zeep al helemaal niet meer te krijgen. Dat de buurt kortom, een verleden heeft.
Naar boven Looprekje, wandelstok, rolstoel: je komt het allemaal tegen die middag in de Dongeschool. Eén voor één druppelen de ouderen binnen. En ook de eerste kinderen laten niet lang meer op zich wachten. Schoorvoetend komen ze binnen en nemen snel plaats achter de tafels. En terwijl bij de ouderen de naambordjes worden opgespeld, doen de kinderen zich te goed aan de koekjes die uitdagend op een schaal flaneren, vragenlijst bij de hand, pen, papier, in opwinding over wat komen gaat.
Een medewerker van STAP TK&O, die in opdracht van het stadsdeel de organisatie op zich neemt, heet iedereen welkom en vertelt nog eens in het kort wat de bedoeling is. Zowel de ouderen worden toegesproken "Wij stellen het zeer op prijs dat u gekomen bent..." als de kinderen "Jullie gaan vanmiddag als echte journalisten de ouderen interviewen. Doe je best!".
Weldra verspreidt iedereen zich over de gehele begane grond. Tot in de kamer van de hoofddocent, de kleuterlokalen, het kleine bespreekkamertje aan het einde van de gang, zitten de kinderen met een oudere 'om de tafel'. Ernstige ogen, voorovergebogen naar elkaar, de één druk aan 't schrijven, terwijl de ander vragen stelt.
Interview
Om een evenwichtig beeld van de buurt te krijgen is de geschiedenis opgedeeld in vijf tijdvakken: de vooroorlogse periode, waarin de buurt werd opgebouwd (1920-1940), de oorlogsjaren (1940-1945), de wederopbouw (1945 -1965), de groeiende welvaartsperiode (1965-1980) en het heden (1980-nu). leder tweetal interviewt één oudere over één van de periodes.
In de kleuterklas zitten Richie en Hicham op twee kleuterstoeltjes bij Mevrouw Brunst (88). Al snel zijn alle 'officiële' vragen gesteld, maar één vraag brandt al de hele tijd op hun lippen: "Waarom zit u in een rolstoel?" Het wordt de opening van hun verslag: 'Mevrouw Brunst woont al vijf jaar in het bejaardentehuis. Want ze viel van de trap en toen zat ze in een rolstoel.'
Meneer Koning (83) is om 14.30 uur inmiddels al bezig met zijn tweede interview van die dag. Ook mevrouw Tuinder wordt voor de tweede keer ingezet. Vier kinderen verzamelen zich om haar heen. "Wat herinnert u zich van het begin van de oorlog?" "Hoe kwam u de hongerwinter door?" En mevrouw Tuinder vertelt over een groot gezin dat opgroeide in de Maasstraat. 'Ze hebben met z'n allen de hongerwinter goed overleefd, want ze kregen weleens een zak met aardappelen, wortels, uien, enzovoort', schrijven Linda en Sec Fee later.
Koekjesschaal
Om 15.00 uur zijn alle vragen gesteld. Sommige kinderen willen nog een keer interviewen, ze kunnen er geen genoeg van krijgen, vinden "het wel interessant". Maar ze moeten naar boven om hun verhaal uit te werken. Voordat ze de ontmoetingsruimte verlaten, komen ze gelukkig nog eenmaal langs de koekjesschaal. De ouderen trekken één voor één hun jassen aan. Ze vonden het leuk. "Zat zo'n kind mij met grote ogen aan te kijken", vertelt één van hen, "zegt het andere kind: maar je schrijft helemaal niets op! Toen hebben ze de rollen maar omgewisseld!"
Het buurtbusje, dat het grootste deel ouderen uit het bejaardentehuis Hospice Wallon vervoert, laat op zich wachten. Blauwbekkend van de kou zoeken de bejaarden intussen beschutting achter een muur aan de rand van het schoolplein. Mevrouw Cramer (93) rust uit op haar looprekje, terwijl de andere dames grappen maken over "dat ze wel een borrel zouden lusten". De sfeer is geanimeerd. Even weer terug op het schoolplein, de vergeten herinnering, de tijd toen de klok leek stil te staan.
Ze weten wel beter.
Naar boven |
In de Stadskrant :
(Nb: Dit verhaal is niet door Tekstbureau Hollandse Kost geschreven!)
KUNSTPROJECT GEEFT MOOI BEELD VAN GESCHIEDENIS RIVIERENBUURT
'Drieluik met als thema ‘Stromen en voortgang'
RIVIERENBUURT — ‘Stromen en voortgang' is de titel van een kunstdrieluik dat vorige week in de Rivierenbuurt van start is gegaan. Een uniek project, dat bestaat uit een tentoonstelling, een boekje en een kunstwerk. Het stadsdeel heeft het kunstenbudget zo op een andere manier aangewend dan gebruikelijk is. “Als kunstcommissie hebben we gekozen voor iets anders”, zegt verantwoordelijk wijkwethouder Jur Botter. “Zo worden zoveel mogelijk mensen uit de buurt bereikt.”
Het project is in opdracht van het stadsdeel uitgevoerd door bureau STAP, Toegepaste Kunst & Onderzoek. Het thema ‘Stromen en voortgang' brengt de voortgang van het leven in de Rivierenbuurt op figuratieve en abstracte wijze onder de aandacht. Met dit project hoopt het stadsdeel zoveel mogelijk mensen te bereiken. Botter is enthousiast over het project. “Zoiets zouden we meer moeten doen in de Rivierenbuurt.”
Naar boven
In het stadsdeelkantoor op het President Kennedyplantsoen werd afgelopen donderdag de tentoonstelling ‘Een familie-album van de Rivierenbuurt' officieel geopend. De expositie is nog tot 11 oktober te bezichtigen. Dit eerste deel van het kunstdrieluik is samengesteld uit fotomateriaal dat bewoners zelf ter beschikking hebben gesteld. In dit overzicht is te zien hoe het dagelijks leven in de Rivierenbuurt zich door de jaren heen afspeelt. De achtergrond van de foto's vormt in deze expositie het eigenlijke onderwerp. “Het is boeiend op de tentoonstelling rond te lopen,” zegt Botter. “Je ziet door de foto's duidelijke verschillen tussen vroeger en nu.”
Botter presenteerde tegelijkertijd het tweede en tegelijk aardigste deel van het kunstproject: het boekje 'En ik wou én wil echt echt echt! niet meer uit de buurt verhuizen'. Kinderen uit groep 8 van de Dongeschool hebben ouderen uit de buurt geïnterviewd en hier als echte journalisten een verhaaltje van gemaakt. De geïnterviewden wonen vaak al meer dan een halve eeuw in de buurt en hebben de wijk zien groeien.
Ontmoeting
Uit deze ontmoeting tussen jong en oud komt een aardig beeld naar voren over de geschiedenis van de buurt, hoewel de oorlog in de meeste verhalen een grote rol speelt. In de marges staan op elke bladzijde een aantal wetenswaardigheden over de buurt in het algemeen en verduidelijkt zo de verhalen. Het boekje is, zolang de voorraad strekt, gratis verkrijgbaar bij het stadsdeelkantoor.
Het laatste deel van het kunstproject is een kunstwerk. Volgend voorjaar zal een kunstwerk op het IJsel-plein worden onthuld, waarbij de kunstenaar als inspiratiebron het boekje en de expositie zal gebruiken. Naar boven |
